Wat mag een erkend recherchebureau wettelijk onderzoeken?

Update 14 april 2026: artikel doorgenomen; bevoegdheden en beperkingen (Wpbr, AVG, art. 138ab/139a Sr) blijven volledig actueel.

Een erkend recherchebureau in Nederland mag veel — maar niet alles. De wettelijke grenzen worden bepaald door de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (WPBR), de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG/GDPR) en het algemene privaatrecht. Dit artikel legt uit wat een erkend recherchebureau wettelijk mag onderzoeken, welke bewijsmiddelen toelaatbaar zijn voor de rechter en waar de grenzen liggen.

Wat is een erkend recherchebureau?

Een erkend recherchebureau heeft een POB-vergunning (Particuliere Onderzoekers en Beveiligingsbureaus) van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. In Nederland worden deze vergunningen afgegeven en geregistreerd door Justis, de screeningsautoriteit van het ministerie.

Zonder POB-vergunning mag een bureau of persoon zich geen recherchebureau noemen en geen recherche-activiteiten verrichten. Het vergunningnummer van SAJ Recherche is 8779, geldig tot 01-07-2030.

U kunt elk recherchebureau verifiëren via het openbare WPBR-register op justis.nl.

Wat mag een recherchebureau onderzoeken?

Een erkend recherchebureau mag op basis van een gerechtvaardigd belang de volgende onderzoeksactiviteiten uitvoeren:

Observatie en surveillance: Het volgen en fotograferen van personen op openbare plaatsen is toegestaan. Observatie op privéterrein vereist bijzondere omstandigheden en moet altijd proportioneel zijn aan het belang.

OSINT-onderzoek (Open Source Intelligence): Het verzamelen en analyseren van informatie uit openbare bronnen: sociale media, bedrijfsregisters, kadaster, rechterlijke uitspraken, nieuwsarchieven en andere publiek toegankelijke bronnen.

Achtergrondonderzoek: Verificatie van identiteit, opleidingen, werkverleden en referenties — mits de onderzochte persoon daarvoor toestemming heeft gegeven (zoals bij pre-employment screening) of er een gerechtvaardigd belang bestaat.

Fraudeonderzoek: Onderzoek naar declaratiefraude, verduistering, factuurfraude en andere vormen van interne fraude — in opdracht van de werkgever, conform de AVG.

TSCM-inspecties: Het professioneel opsporen van verborgen surveillance-apparatuur op locaties die de opdrachtgever rechtmatig gebruikt.

Alimentatieonderzoek: Vaststellen of een alimentatiegerechtigde samenleeft met een nieuwe partner als waren zij gehuwd (art. 1:160 BW).

Wat mag een recherchebureau NIET?

De volgende handelingen zijn niet toegestaan — ook niet voor een vergund recherchebureau:

• Inbreken op computers, telefoons of e-mailaccounts (art. 138ab Sr)
• Illegale tracking via GPS zonder toestemming van de eigenaar van het voertuig
• Plaatsen van afluisterapparatuur (art. 139a Sr)
• Doorzoeking van post of pakketjes
• Valse identiteit aannemen om informatie te verkrijgen (uitzondering: mystery guest onder strikte voorwaarden)
• Inbreken in gebouwen of voertuigen

Wanneer is bewijs van een recherchebureau toelaatbaar voor de rechter?

Bewijs is toelaatbaar wanneer het:

1. Proportioneel is: het onderzoeksmiddel staat in verhouding tot het belang
2. Subsidiair is: er is geen minder ingrijpende manier om het bewijs te vergaren
3. AVG-conform is: persoonsgegevens zijn zorgvuldig behandeld
4. Opgezet vanuit gerechtvaardigd belang of toestemming
5. Verzameld door een vergund bureau: de POB-vergunning geeft bewijsrechtelijk gewicht

Bewijs verzameld door een onvergund bureau of via illegale methoden kan door de rechter worden uitgesloten — zelfs als de inhoud juist is.

Wat is het verschil tussen vergund en onvergund?

	Vergund bureau (POB)	Onvergund bureau / ZZP
Juridisch bewijs	Toelaatbaar voor rechter	Risico op uitsluiting
AVG-compliance	Gecontroleerd	Niet gewaarborgd
Beroepsaansprakelijkheid	Verplicht verzekerd	Niet geregeld
Klachtprocedure	Via Justis	Geen wettelijk kader
Identificatieplicht	Verplicht	Niet van toepassing

Proportionaliteit en subsidiariteit in de praktijk

Elk rechercheonderzoek moet voldoen aan twee kernprincipes:

Proportionaliteit: Het onderzoek mag niet zwaarder zijn dan het belang dat het dient. Meerdaagse observatie van een werknemer is niet proportioneel als een eenvoudig gesprek voldoende was. SAJ Recherche toetst elk verzoek vooraf.

Subsidiariteit: Het onderzoek mag alleen worden uitgevoerd als er geen minder ingrijpende manier is om het doel te bereiken. Als administratieve controle volstaat, is observatie niet subsidiair.

Officiële bronnen

• Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (WPBR) — wetten.overheid.nl
• WPBR-register Justis — justis.nl/producten/wpbr
• AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) — autoriteitpersoonsgegevens.nl
• Wetboek van Strafrecht, art. 138ab (computervredebreuk) — wetten.overheid.nl

---

Lees ook

• Wat is TSCM?
• OSINT voor advocaten in Den Haag
• Overspel bewijzen voor de rechter

Gerelateerde diensten: Bedrijfsfraudeonderzoek · OSINT-onderzoek · Tarieven privédetective

---

SAJ Recherche B.V. is een door het Ministerie van Justitie erkend recherchebureau (POB 8779). KvK 96790954. Dit artikel is informatief en vormt geen juridisch advies.