Zorgfraude herkennen — signalen, schade en hoe recherche helpt

Zorgfraude in Nederland: een groeiend probleem dat miljoenen kost

Zorgfraude is een van de snelst groeiende fraudevormen in Nederland. Van valse PGB-declaraties tot spookzorg en upcoding — de methoden worden steeds geraffineerder, terwijl de schade voor zorginstellingen, gemeenten en verzekeringsmaatschappijen jaarlijks oploopt tot honderden miljoenen euro’s. Volgens het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) zijn de daadwerkelijke cijfers waarschijnlijk nog hoger dan wat officieel wordt geregistreerd, omdat een aanzienlijk deel van de fraude onder de radar blijft.

Het probleem raakt niet alleen de financiën. Zorgfraude ondermijnt het vertrouwen in het zorgstelsel en gaat ten koste van kwetsbare mensen die daadwerkelijk zorg nodig hebben. Gemeenten die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet merken dat budgetten onder druk staan door oneigenlijk gebruik. Zorgverzekeraars zien hun schadelast stijgen, wat uiteindelijk doorwerkt in de premies die alle Nederlanders betalen.

Voor organisaties die vermoeden dat er sprake is van zorgfraude, is het essentieel om snel en zorgvuldig te handelen. Een professioneel zorgfraudeonderzoek levert juridisch bruikbaar bewijs dat standhoudt bij de rechter of toezichthouder.

Signalen die wijzen op zorgfraude

Zorgfraude kent vele verschijningsvormen. De Fraudehelpdesk ontvangt jaarlijks duizenden meldingen die betrekking hebben op onregelmatigheden in de zorgsector. De volgende signalen zijn veelvoorkomend en verdienen nader onderzoek:

• Disproportionele declaraties die niet in verhouding staan tot de capaciteit
• Spookzorg die op papier is geleverd maar nooit heeft plaatsgevonden
• Upcoding: duurdere verrichtingen declareren dan daadwerkelijk uitgevoerd
• PGB-budgetten die aan andere doeleinden dan zorg worden besteed
• Dubbel declareren bij meerdere financiers voor dezelfde zorghandeling
• Gebruik van BSN-nummers of verzekeringsgegevens van derden voor fictieve declaraties
• Onverklaarbare explosieve groei van een zorgaanbieder zonder logische verklaring
• Structurele kwaliteitsproblemen terwijl er wel volledig wordt gedeclareerd

Het herkennen van deze signalen vereist vaak specialistische kennis. Niet elke onregelmatigheid is fraude — soms zijn er administratieve verklaringen — maar wanneer meerdere signalen samenkomen, is een grondig onderzoek gerechtvaardigd.

Hoe SAJ Recherche zorgfraude onderzoekt

Bij SAJ Recherche voeren wij zorgfraudeonderzoeken uit conform de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (Wpbr) en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Ons onderzoek is erop gericht om objectieve, juridisch bruikbare feiten boven tafel te krijgen.

De aanpak van een zorgfraudeonderzoek verloopt doorgaans via de volgende stappen:

• Intakegesprek en dossierbeoordeling samen met de opdrachtgever
• Administratief onderzoek van declaratiegegevens, dossiers en financiën
• OSINT-onderzoek naar achtergronden van zorgverleners en bedrijfsstructuren
• Observatie bij vermoedens van niet-geleverde zorg of nevenwerkzaamheden
• Getuigenverklaringen van cliënten, medewerkers of andere betrokkenen
• Rapportage in een feitelijk rapport bruikbaar voor juridische procedures

Alle onderzoeken worden uitgevoerd onder onze POB-vergunning 8779, afgegeven door het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Dit garandeert dat het onderzoek voldoet aan de wettelijke eisen en dat het verzamelde bewijs toelaatbaar is.

Praktijkvoorbeeld: PGB-fraude bij thuiszorgorganisatie

Een middelgrote gemeente in de Randstad schakelde SAJ Recherche in bij vermoedens van PGB-fraude door een thuiszorgorganisatie. Administratieve analyse toonde aan dat het gedeclareerde zorgvolume onmogelijk kon worden geleverd door het beperkte personeelsbestand. Observaties bevestigden dat op meerdere locaties tijdens gedeclareerde uren geen zorgverlener aanwezig was. OSINT-onderzoek bracht aan het licht dat de bestuurder zorggelden wegsluisde naar privé-vastgoedinvesteringen. Op basis van ons rapport ontbond de gemeente de overeenkomst, stelde een terugvordering in en deed aangifte bij het Openbaar Ministerie.

Voorkom dat zorgfraude onopgemerkt blijft

Zorgfraude is zelden een eenmalig incident. Hoe langer er wordt gewacht met onderzoek, hoe lastiger het wordt om de volledige omvang in kaart te brengen en hoe kleiner de kans op succesvolle terugvordering.

Vermoedt u onregelmatigheden? Neem contact op met SAJ Recherche voor een vertrouwelijk gesprek.